Financieel misbruik komt vaker voor dan veel mensen denken; zowel binnen families als partnerrelaties. Het gaat om situaties waarin iemand ongeoorloofd geld of eigendommen van een ander gebruikt, vaak onder het mom van ‘hulp’ of uit naam van vertrouwen. Bij Domini Advocaten staan wij slachtoffers en nabestaanden bij met juridisch advies, hulp bij bewijs en het terugvorderen van misbruikte gelden.
Wat is financieel misbruik?
Financieel misbruik houdt in dat iemand ongeoorloofd geld of goederen van een ander gebruikt voor eigen gewin. Het komt vaak voor in situaties waarin er sprake is van een afhankelijkheidsrelatie – bijvoorbeeld tussen ouder en kind, partner of gemachtigde. Juist die vertrouwensband maakt financieel misbruik moeilijk zichtbaar en bespreekbaar.
De juridische term voor deze vorm van uitbuiting is vaak onrechtmatige verrijking of misbruik van omstandigheden. In de praktijk uit het zich onder meer in:
- Misbruik van machtiging of volmacht
Bijvoorbeeld wanneer iemand met een bankmachtiging betalingen doet voor zichzelf in plaats van voor de rekeninghouder, of geld opneemt zonder toestemming. - Bankpasfraude
Situaties waarin een familielid of verzorger ongeoorloofd pintransacties uitvoert, vaak onder het mom van 'boodschappen doen' of 'helpen met financiële zaken'. - Oneigenlijke of afdwingbare giften
Denk aan 'cadeaus' of overboekingen die zijn gedaan onder druk, dwang of misleiding, vaak zonder dat de gever volledig wilsbekwaam of op de hoogte was van de gevolgen. - Levenstestament
Ook een levenstestament kan worden misbruikt. Een gemachtigde handelt dan buiten afspraken om, doet ongeoorloofde overboekingen of neemt beslissingen niet in het belang van de opsteller.
Domini Advocaten heeft ruime ervaring met het juridisch aanpakken van financieel misbruik. Wij helpen bij het verzamelen van bewijs, het inschakelen van beschermingsmaatregelen en – indien nodig – het terugvorderen van onterecht verkregen vermogen.
Financiële uitbuiting binnen familie of relatie
Financiële uitbuiting komt helaas vaak voor binnen families of intieme relaties. Juist omdat er sprake is van vertrouwen, loyaliteit of afhankelijkheid, wordt grensoverschrijdend gedrag niet altijd herkend als misbruik.
In veel gevallen gaat het om sluipende situaties: iemand die ‘even helpt met geldzaken’ en daarna steeds meer overneemt. Of een dierbare die onder druk wordt gezet om rekeningen te betalen, schenkingen te doen of bezittingen over te dragen. Wanneer dit gebeurt zonder heldere afspraken of met misbruik van vertrouwen, is er sprake van financiële uitbuiting.
Misbruik door partner of (ex-)echtgenoot
In partnerrelaties blijft financieel misbruik vaak lang onder de radar. Bijvoorbeeld wanneer één van beide partners volledige controle heeft over de gezamenlijke financiën, de ander geen toegang geeft tot bankgegevens, of stelselmatig geld onttrekt aan de gezamenlijke rekening voor persoonlijk gebruik.
Financieel misbruik ouderen en het levenstestament
Financieel misbruik bij ouderen komt vaker voor dan gedacht. Denk aan situaties waarin zonder toestemming geld wordt opgenomen, betalingen worden gedaan of vermogen wordt overgeheveld. Ouderen zijn vaak kwetsbaarder in dit soort situaties, waardoor het moeilijk kan zijn om misstanden te herkennen of hiertegen op te treden.
Een belangrijk instrument om financiële zaken te regelen, is het levenstestament. Hierin wordt vastgelegd wie beslissingen mag nemen als iemand dit zelf niet meer kan. Toch kan ook een levenstestament worden misbruikt, bijvoorbeeld wanneer een gemachtigde buiten de afspraken om handelt.
Let daarom op signalen zoals plotselinge veranderingen in het bestedingspatroon, onverklaarbare opnames of ‘giften’ die niet passen bij het normale gedrag van de betrokkene. Door tijdig in te grijpen en juridisch advies in te winnen, kunnen ernstige gevolgen voor het vermogen van ouderen en hun erfgenamen worden voorkomen.
Wat kunt u doen bij vermoeden van financieel misbruik?
Heeft u het vermoeden dat er misbruik wordt gemaakt van het vermogen van een naaste; bij leven of rondom de erfenis? Of ontdekt u als erfgenaam onverklaarbare opnames, schenkingen of vermogensverschuivingen in de administratie van een overledene? Financieel misbruik komt vaker voor dan u denkt, en vraagt om een doortastende én zorgvuldige aanpak.
Afhankelijk van de situatie kan een deskundige advocaat u bijstaan om de schade in kaart te brengen, bewijs te verzamelen en zo nodig stappen te zetten richting herstel en terugvordering.
Juridische stappen en bewijs verzamelen
In eerste instantie is het belangrijk om zoveel mogelijk bewijs te verzamelen. Denk aan bankafschriften, volmachten, kasboeken, WhatsApp-gesprekken, e-mails of getuigenverklaringen. Alles wat aantoont dat er geld is verdwenen of dat er sprake was van ongeoorloofd handelen, kan van belang zijn.
Vervolgens bekijken we of er juridische gronden zijn om het misbruik aan te pakken. Dat kan via het civiele recht (bijvoorbeeld op basis van misbruik van omstandigheden, onrechtmatige daad of ongerechtvaardigde verrijking).
In sommige gevallen kan ook een vereffenaar worden ingeschakeld om de afwikkeling van de nalatenschap op afstand en objectief te begeleiden.
Terugvorderen van onterechte opnames of schenkingen
Als blijkt dat geld onterecht is opgenomen, besteed of geschonken, kan dit in veel gevallen juridisch worden teruggevorderd. Dit geldt zowel voor misbruik tijdens het leven (bijvoorbeeld via een volmacht), als voor situaties die pas na overlijden aan het licht komen.
Domini Advocaten helpt u bij het:
- Vaststellen van het exacte bedrag dat onterecht is verdwenen;
- Aansprakelijk stellen van de betrokkene(n);
- Voeren van onderhandelingen of – indien nodig – het starten van een gerechtelijke procedure.
Terugvordering is niet alleen een kwestie van herstel, maar ook van rechtsherstel: het zorgt ervoor dat de juiste erfgenamen krijgen waar zij recht op hebben.
Veelgestelde vragen over financieel misbruik
Kan ik Domini Advocaten inschakelen bij vermoedens van financieel misbruik?
Ja, wij hebben ruime ervaring met het juridisch aanpakken van financieel misbruik, zowel bij leven als na overlijden. U kunt bij ons terecht voor advies, bewijsonderzoek, terugvordering en eventueel een gerechtelijke procedure. Neem gerust contact op per telefoon of mail.
Kan financieel misbruik worden teruggedraaid na overlijden?
Ja, in veel gevallen wel. Als erfgenamen ontdekken dat er vóór het overlijden onterechte opnames of schenkingen zijn gedaan, kan een erfrecht advocaat namens de erfgenamen juridische stappen zetten om het bedrag terug te vorderen. Dit gebeurt vaak in het kader van een vereffening van de nalatenschap.
Wat is het verschil tussen financieel misbruik en een normale schenking?
Een schenking is alleen rechtsgeldig als deze vrijwillig, bewust én met volledige instemming van de schenker is gedaan. Bij financieel misbruik ontbreekt één of meerdere van die elementen; bijvoorbeeld door druk, misleiding of verminderde wilsbekwaamheid. Dat maakt de schenking aanvechtbaar.