Hoe veilig is beneficiaire aanvaarding? Het gevaar van de erfbelasting
Wie een nalatenschap beneficiair aanvaardt, doet dat onder het voorrecht van boedelbeschrijving. Eerst wordt vastgesteld welke bezittingen en schulden tot de nalatenschap behoren. Zijn de schulden hoger dan de bezittingen? Dan hoeft een erfgenaam het tekort in beginsel niet uit eigen vermogen aan te vullen.
Juist daarom is beneficiaire aanvaarding vaak een verstandige keuze. Toch kent deze bescherming duidelijke grenzen.
Beneficiaire aanvaarding beschermt niet tegen erfbelasting
Een recente uitspraak van de Rechtbank Zeeland-West-Brabant (ECLI:NL:RBZWB:2026:4356) bevestigt dat beneficiaire aanvaarding geen vrijbrief is voor erfbelasting.
In deze zaak waren de echtgenoot en de dochter de erfgenamen van de overledene. De verhouding tussen vader en dochter was slecht. In het testament was bepaald dat de vader zowel executeur was als het vruchtgebruik van de gehele nalatenschap kreeg. Dat betekende dat hij de nalatenschap beheerde, de bezittingen mocht blijven gebruiken en de inkomsten daarvan ontving zolang hij leefde.
De dochter was wel erfgenaam, maar kon pas daadwerkelijk over haar erfdeel beschikken nadat het vruchtgebruik was geëindigd. Juridisch had zij haar erfdeel al verkregen, maar feitelijk nog niet.
De dochter had de nalatenschap beneficiair aanvaard om te voorkomen dat zij aansprakelijk zou worden voor eventuele schulden van de nalatenschap.
Waarom kreeg de dochter toch een aanslag erfbelasting?
De vader had als executeur uitsluitend namens zichzelf aangifte erfbelasting gedaan. Voor de dochter werd geen aangifte ingediend en zij had ook niet zelf om een uitnodiging voor het doen van aangifte gevraagd. Daarom legde de Belastingdienst haar een ambtshalve aanslag erfbelasting op van € 2.500,00.
De dochter vond dat onterecht. Volgens haar moest de bescherming van de beneficiaire aanvaarding ook gelden voor deze belastingaanslag. Zij kon immers nog niet over haar erfdeel beschikken en had bovendien nog niets ontvangen. Daarnaast stelde zij dat haar vader vanwege het vruchtgebruik de erfbelasting moest betalen.
Oordeel van de rechtbank
De rechtbank volgde die redenering niet.
Volgens de rechtbank beschermt beneficiaire aanvaarding alleen tegen schulden van de nalatenschap. Erfbelasting is echter een persoonlijke belastingschuld van de erfgenaam. Dat betekent dat de Belastingdienst de erfgenaam persoonlijk kan aanspreken voor betaling.
Betaalt een erfgenaam de erfbelasting, dan kan die betaling onder omstandigheden wel worden verhaald op de nalatenschap. De verplichting tegenover de Belastingdienst blijft echter een persoonlijke verplichting.
De rechtbank overwoog bovendien dat de vader op grond van het vruchtgebruik in beginsel wel verplicht was de erfbelasting te voldoen, maar dat dit een civielrechtelijke kwestie is en geen fiscale. De dochter moest haar vader daarop aanspreken, terwijl haar eigen betalingsverplichting tegenover de Belastingdienst bleef bestaan.
Eigen verantwoordelijkheid voor de aangifte erfbelasting
De uitspraak bevat nog een belangrijke les voor erfgenamen.
Dat een executeur is benoemd, betekent niet automatisch dat een erfgenaam erop mag vertrouwen dat alle fiscale verplichtingen worden geregeld. In deze zaak had de executeur alleen voor zichzelf aangifte gedaan.
Volgens de rechtbank bleef de dochter daarom zelf verantwoordelijk om aangifte erfbelasting te doen of om de Belastingdienst te verzoeken haar uit te nodigen voor het doen van aangifte.
Omdat zij dat niet had gedaan, mocht de Belastingdienst een ambtshalve aanslag opleggen.
Praktische les voor erfgenamen
Beneficiaire aanvaarding blijft een belangrijk instrument om financiële risico's bij een nalatenschap te beperken. Toch is het belangrijk om te beseffen dat deze vorm van aanvaarden geen bescherming biedt tegen erfbelasting.
Na een overlijden is het daarom verstandig om niet alleen aandacht te besteden aan de schulden en bezittingen van de nalatenschap, maar ook aan de fiscale verplichtingen die voor erfgenamen gelden.
Laat je hierover tijdig adviseren en wacht niet af wanneer onduidelijk is wie aangifte erfbelasting moet doen of wie de belasting uiteindelijk moet betalen.
Wilt u meer informatie, neem vooral vrijblijvend contact met ons op.