Wat zijn mijn rechten bij een erfenis?

Na een overlijden komt er veel op nabestaanden af. Naast emoties moeten ook praktische en juridische zaken worden geregeld. Wie heeft recht op de nalatenschap? Hoe zit het met het testament? Ben ik aansprakelijk voor schulden? Het erfrecht kent veel regels en uitzonderingen, waardoor in de praktijk regelmatig onduidelijkheid ontstaat. In deze blog zetten we de belangrijkste rechten bij een erfenis voor u op een rij.

 

Wie zijn de erfgenamen?

Heeft de overledene een testament opgesteld, dan kunnen daarin erfgenamen worden aangewezen en kan worden bepaald hoe de nalatenschap wordt verdeeld. Daarnaast kan in een testament een executeur worden benoemd of kunnen personen worden uitgesloten als erfgenaam. De executeur wordt aangewezen om de erfenis af te wikkelen. 

 

Of u recht heeft op een erfenis, hangt af van de wet en van een eventueel testament. Indien er geen testament is opgesteld, bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn. Wie erfgenaam is, hangt af van de familiesituatie. Een echtgenoot of geregistreerd partner en de kinderen van de overledene behoren daarbij als eerste tot de wettelijke erfgenamen.

 

Recht om een testament in te zien

Na een overlijden kan gratis bij het Centraal Testamentenregister worden nagegaan of de overledene een testament heeft opgesteld. Een notaris beoordeelt vervolgens of iemand  inzage krijgt in het testament. Partners en kinderen krijgen dit al snel. Het testament kan inzicht geven in de wensen van de overledene, bijvoorbeeld over de verdeling van de nalatenschap of de benoeming van een executeur.

 

Onterving 

Kinderen kunnen niet helemaal onterfd worden, maar hebben altijd recht op hun legitieme portie. De legitieme portie is het wettelijk minimale deel van de erfenis waarop een kind recht heeft. Dit is de helft van wat ze zouden hebben gekregen als ze niet waren onterfd. De legitieme portie geeft geen aanspraak op specifieke spullen, maar is een geldvordering. 

 

Uiterlijk binnen vijf jaar na overlijden moet aanspraak worden gemaakt op de legitieme portie. 

 

Recht op informatie 

Erfgenamen hebben recht op informatie over de nalatenschap. Denk hierbij aan:

-          bezittingen;

-          schulden;

-          bankafschriften;

-          het testament;

 

Dit betekent dat erfgenamen die informatie mogen krijgen van instanties, maar ook van een benoemde executeur of vereffenaar. Dit geldt in principe ook voor onterfde kinderen. 

 

Keuzemogelijkheden bij een erfenis

Als erfgenaam heeft u drie mogelijkheden:

-          zuiver aanvaarden;

-          beneficiair aanvaarden;

-          verwerpen.

Bij zuivere aanvaarding erft u zowel de bezittingen als de schulden van de nalatenschap. Als er meer schulden zijn, dan bent u verplicht met eigen geld deze te betalen.

 

Bij beneficiaire aanvaarding aanvaardt u de nalatenschap onder voorrecht van boedelbeschrijving. Als er alleen maar schuld overblijft na afwikkeling, dan hoeft dat niet met eigen geld betaald te worden. 

 

Indien u niets met de erfenis te maken wilt hebben, kunt u de nalatenschap verwerpen. 

 

Recht op verdeling van de nalatenschap

Iedere erfgenaam heeft recht op verdeling van de nalatenschap. Soms duurt de afwikkeling van een erfenis lang, bijvoorbeeld doordat erfgenamen het niet met elkaar eens zijn. Wanneer erfgenamen er onderling niet uitkomen, kan een erfgenaam een procedure bij de rechtbank starten om tot verdeling over te gaan.

 

Vereffenaar

Soms lukt het niet om een erfenis af te wikkelen, omdat een erfgenaam niet meewerkt of niet bekend is. Dan heeft een erfgenaam de mogelijkheid om de rechtbank te verzoeken een vereffenaar te benoemen. De vereffenaar wikkelt de erfenis af en maakt deze klaar voor verdeling. De vereffenaar wordt betaald uit de nalatenschap.

 

Conflicten over een erfenis

Geschillen over een nalatenschap komen regelmatig voor. Bijvoorbeeld wanneer:

-          onduidelijkheid bestaat over een testament;

-          er een niet-ondertekend concept-testament is;

-          erfgenamen het niet eens zijn over de verdeling;

-          informatie ontbreekt;

-          discussie ontstaat over schulden of schenkingen.

In zulke situaties is het verstandig om tijdig juridisch advies in te winnen.

 

Hulp van Domini

Het erfrecht bevat veel regels en uitzonderingen. Bovendien kunnen de financiële gevolgen van een verkeerde keuze groot zijn. Domini Advocaten kan u adviseren over uw rechten bij een erfenis en u begeleiden bij de afwikkeling van een nalatenschap. 

 

Meer weten over de keuzemogelijkheden bij een erfenis? Lees ook onze blog “Een erfenis aanvaarden: welke opties heeft u?”.